8 februari 2017

Hoe de Britten hun vibrators veilig stelden

Vorige week keek ik weer eens naar Question Time; een wekelijks BBC programma dat zelden de grenzen van de betamelijkheid overschrijdt, maar dat door mensen met een hoge bloeddruk het beste van achter de bank bekeken wordt. De formule zal u bekend zijn. Een presentator, tevens nationaal icoon, bespreekt met vijf gasten nieuwswaardige onderwerpen. Een studiopubliek mag de tevoren uitgekozen vragen stellen. Gelukkig voor de kijkcijfers zit er op de publieke tribune altijd wel een vragensteller die als een bloedhond wekenlang opgesloten moet hebben gezeten, zonder eten en met hooguit een halve bak water, en die nu klaar zit om een rib uit het lijf van een politieke gast te bijten. Question Time vermag niet de nationale vrolijkheid te bevorderen. Als je de reacties op twitter volgt, gaat na afloop de helft van de natie depressief naar bed. En de ander helft met genoeg boosheid de depressieven met een kussen te smoren. 

Het hoogte- of dieptepunt van de laatste uitzending kwam op naam van een vrouw uit het publiek die onthulde waarom ze tijdens het referendum vorig jaar op het laatste moment voor Brexit gestemd had. De reden was een rechte banaan geweest. Onderweg naar de stembus was ze in de supermarkt een banaan tegengekomen waar je een potlood naast kon leggen. ’Zo idioot dat we van de EU alleen rechte bananen mogen eten’, had ze gedacht. En had in het stemhokje een kruisje gezet naast NO. Want waarom zouden de Britten, die in twee wereldoorlogen vochten en cricket uitvonden, in een club blijven die hen de omvang van tropisch fruit voorschrijft? Dat er een Europees verbod is op de afwijkende vorm van vruchten, is onzin. Er zijn wel specificaties voor diverse categorieën banaan, afhankelijk, inderdaad, van hoe recht of krom ze zijn. In het VK, echter, werd het bananenverbod synoniem voor humorloze, Europese betweters die puur om bureaucratische redenen de Britten willen beroven van de lol van hun bestaan. 

Britse kwantiteitskranten hebben een flexibele omgang met de waarheid. Maar in tegenstelling tot fake news zijn de verhalen in de roddelbladen niet allemaal verzonnen. Volgens een onderzoek van Buzz Feed slaan daarom valse nieuws sites niet aan in het VK. De populaire pers zou die markt jaren geleden al verpest hebben. Britten zouden de halve waarheid prefereren boven geen waarheid. Kranten als de Sun en Daily Mail hebben het altijd als hun taak gezien om die halve waarheid zo creatief mogelijk op te dienen. Decennia lang heb ik gelezen van Brussels plannen om Engelands traditionele ontbijt af te schaffen, vissersboten te verplichten condooms aan boord te hebben, vrouwen te gebieden hun oude vibrator te recyclen voordat ze een nieuwe kopen en de oorlog te verklaren aan chips met gerookte bacon. Om sommige verzinsels heb ik hardop gelachen. Ik bedoel: Engelsen die in de fish and chips zaak naar hippoglossus hippoglossus moeten vragen omdat Europese regels de namen van vissen standardiseren? Maar hoe geestig de krantenkop, de intentie was boosheid en verwarring te zaaien. Wat lukte. Een kwart van de Britse bevolking gelooft oprecht dat er een bananenverbod is. 

Dertig jaar lang vonden de tabloids vijanden die niet bestonden. Dertig jaar lang kraakten ze alles fabulerend af wat een glorieuze terugkeer naar ruling the waves in de weg stond. En met succes. De kans dat het Brexit experiment op de klippen loopt, de economie vastroest en de Britse status in de wereld afneemt, is groot, maar hee, Britten hoeven zich tenminste geen zorgen meer te maken over het behoud van hun chips, ontbijt en oude vibrators.

1 november 2016

Greatest Living Englishman



The Greatest Living Englishman (GLE) was een titel die jarenlang synoniem was met de befaamde roddelcolumnist Nigel Dempster. De aanduiding was een uitvinding van het satirisch blad Private Eye. Dempster was de enige in leven zijnde Engelsman die de prefix serieus nam. Sinds de columnist enkele jaren geleden overleed is die titel in onbruik. Jammer, maar niet verbazingwekkend. Er is, op het eerste gezicht, een beschamende schaarste aan 100% succesvolle, geslaagde Britten. Maar kijk eens wie daar met kop en schouders boven het maaiveld uitsteekt? 

Ikzelf was er niet opgekomen, maar een vriend suggereerde dat die andere Nigel eigenlijk de enige GLE is die in deze roerige periode voor de kwalificatie in aanmerking komt. En inderdaad. Farage is de perfecte kandidaat. Niet omdat hij Donald Trumps nieuwste beste vriend is, of Poetin bewondert, maar omdat hij zijn ambitie verwezenlijkte. Zijn hele politieke leven lang had Farage maar een doel. Het VK uit de EU krijgen. En op 23 juni, de dag van het Brexitreferendum, kreeg hij zijn zin. Geen kleinigheid, zoals hij zelf niet ophoudt iedereen te vertellen die luisteren wil en velen die dat niet willen. ‘Toen ik hier zeventien jaar geleden binnenliep en zei dat ik een campagne wilde leiden om Groot Brittannië uit de EU te trekken, lachten jullie me uit’, zei hij in een triomfantelijke toespraak in het Europees parlement deze zomer. ‘Ik moet zeggen, jullie lachen nu niet meer, hè?’

Niemand die gedacht had dat het Verenigd Koninkrijk uit de EU zou stappen. De Britten waren slechte Europeanen, maar geen uittreders. Farage componeerde de achtergrondmuziek die de nationale stemming veranderde. In 2006, toen hij voor het eerst leider werd van Ukip, werd hij uitgemaakt voor clown. Zijn partij was ‘amateuristisch, onprofessioneel en zelfs onacceptabel’ (BBC). Ukips voetsoldaten waren ‘idioten en heimelijke racisten’ (David Cameron). Met het charisma van een vochtige dweil, de typering die hij eens van Rompuy voor de voeten gooide, vocht hij door. Veelal, het moet gezegd, in pubs en andere drankgelegenheden. In 2013 wonnen de Ukippers de Europese verkiezingen. Een jaar later riep de Times Farage uit tot ‘politicus van het jaar’.

Alle politieke loopbanen eindigen in een mislukking, zei ooit die andere fundamentalistische nationalist, parlementariër Enoch Powell. Maar niet in het geval van de Ukipleider.  Angst om migratie, racisme en haatmisdrijven stegen mede dankzij diens campagne. In het Europees parlement en in de Verenigde Staten, is Farage het nieuwe gezicht van Groot Brittannië, superieur, isolationistisch en verpakt in een dichte mist van nostalgie waar geen doorkomen aan is. Toen de Ukipleider in juli aftrad, zei hij dat hij zijn land weer terug had en nu zijn leven terug wilde. Nadat hij het eerst voor iedereen verknald had.


Farage, de kampioen van het feitenvrije debat, die ‘een politieke aardverschuiving’ wilde veroorzaken, is de succesvolste politicus van Engeland. En daarom dus de nieuwe GLE.

16 september 2016

Het cynisme van David Cameron



Zegt de naam David Cameron u nog iets? De man die zei : ’Britten trekken zich niet terug. We nemen de leiding, we krijgen dingen voor elkaar’. Dave won onverwacht de landsverkiezingen van 2015, verloor een jaar later het referendum over Brexit en trok zich nederig terug naar de achterste, groene bankjes van het parlement. Daar zou hij tijd genoeg hebben te overpeinzen hoe je in 14 maanden van hero naar zero gaat. Inmiddels terug van een aantal vakanties, gebronsd van gelaat en ronder in de buikstreek, liet hij weten daar toch maar vanaf te zien.

Hij had wel de burgers van zijn kiesdistrict in Oxfordshire gezegd dat het ‘een enorm voorrecht was’ hen te blijven vertegenwoordigen tot de verkiezingen van 2020, maar Dave had zoveel gezegd. Hij had EU-leiders beloofd dat hij het referendum zou winnen. Hij had de natie verteld dat ook als dat niet het geval zou zijn, hij toch zou aanblijven. Maar ja, politiek hè? Of, zoals regeringsleider Harold Macmillan zei toen hem eens gevraagd werd waar hij het bangst voor was, ‘gebeurtenissen, dear boy, gebeurtenissen’. 

Dat was een jaar of zestig geleden. Politiek was in die tijd nog een serieus beroep. Beoefend door mensen die hun openbare plicht serieus namen. Getuige Winston Churchill, toch niet de minste, die na zijn premierschap nog negen jaar als backbencher freelance-te.

Maar Cameron zou gaan voor de ‘dash for cash’. Sommige gokwinkels geloven nog dat de gewezen premier aanstuurt op het voorzitterschap van Aston Villa FC, maar zelfs de kans op deze bijbaan wordt niet hoger aangeslagen dan een op 250. Zeker is dat Dave miljoenen kan verdienen met directeurschappen, lezingen en het schrijven van zijn memoires. 

Als het om geld te doen is, zou ik bij de multinationals aankloppen. In de liga van internationale rijkdom zit daar de macht, lees ik net. Volgens een onderzoek van de campagnegroep Global Justice verdienen de tien grootste multinationals (Walmart, Apple, Shell) meer dan de meeste landen ter wereld bij elkaar. De superbedrijven stegen vorig jaar in de divisie van 100 economische eenheden, van de 69ste naar de 63ste plaats.


Een paar jaar geleden was cynisme in de pers een ding. Er werd veel over geklaagd en geschreven. Obama beschuldigde de media met cynisme de politiek van de hoop te ondermijnen. In Canada hadden journalisten met die kwalijke eigenschap kiezers van de stembus verdreven, vond regeringsleider Trudeau. In het VK was het niet anders. De Britten, van nature behept met een fijne laag ironie, waren afgegleden naar puur, ranzig cynisme. Ze waren daartoe gedreven door hun verslaggevers, meenden parlementariërs. Nu schrikt de Britse pers niet terug voor het verspreiden van wantrouwen en scepsis. Ze mag ook graag lezers opruien voor politieke doeleinden. Maar het is gewoon niet nodig. Londens politieke klasse heeft laten zien, bij monde van David Cameron, hoe goed ze zelf in staat is cynisme onder het electoraat te verspreiden.

8 september 2016

Steekspelen



En zo viel het toch nog mee. Een dikke twee maanden na het Brexit referendum en het Verenigd Koninkrijk, dat onverenigd uit elkaar had moeten vallen, is niet alleen heel gebleven, maar springlevend. De Schotten maken geen haast zich af te scheuren, de bankiers zitten nog in de City en een sprinkhanenplaag bleef uit. ‘Dear start-ups’, stond er eerder deze zomer op reclameborden in Londen. ‘Keep calm and move to Berlin’. Kalm blijven deden ze, maar in plaats van naar Duitsland te verhuizen doen de Britten wat ze bij dreigend onheil altijd doen: keep calm and carry on shopping. Consumentenuitgaven stegen in de maand na Brexit met 1.4%. Beter nog: meer Europeanen startten in die eerste bange weken na Brexit nieuwe bedrijven op in Engeland, dan daarvoor. Stop dat in je Europese, economische groei verstikkende, regelzuchtige zak, Berlijn. 

’Ik heb gehuild toen de uitslag van het referendum bekend werd, maar nu denk ik dat het misschien wel goed komt’, zegt een vriendin. De rest van het land lijkt dat sentiment te delen. Degenen die nog steeds treuren om het verlies van Europees lidmaatschap doen dat in stilte. Hun waarschuwingen over Brexit als een armageddon moesten de natie de stuipen op het lijf jagen, maar toen het er op aan kwam bleek niemand in het schrikbeeld te geloven. Het was eenzelfde soort beleving als bij het zien van Silence of the Lambs. Eng, maar ongeloofwaardig.

Tegen de tijd dat een zomer van verregende barbecues plaatsmaakte voor een hittegolf, was het zelfvertrouwen terug. Op de Olympische Spelen triomfeerden de Britten alsof ruling the waves nooit uit de mode geweest was. Team GB kwam thuis uit Rio met armenvol medailles. En als Groot Brittannie, met een bevolking die eentwintigste is van China, boven dat land eindigt op de Olympische medaillespiegel, dan is alles mogelijk. En over de Spelen gesproken, ik lees net dat de National Heritage organisatie een verzoek heeft ingediend om van steekspelen een Olympische sport te maken. Het is namelijk ‘fascinerend om te zien’, zegt een woordvoerster. 


Het VK voelt zich niet langer beschaamd of geisoleerd. Elders in Europa worden vrouwen in boerkini’s van stranden gejaagd en hebben zelfs bijen het zwaar te verduren. Maar niet op de Britse eilanden. Brexit gaat de Britten ‘ons land teruggeven’. Een land waar het best bekeken tv-programma Great British Bake Off heet en waar een sport waarbij ridders elkaar met lanzen uit het zadel wippen, de populariteit van Wimbledon moet gaan evenaren. Er is niets om van wakker te liggen.